Nobunaga Oda

Nobunaga Oda (1534 ~ 1582) 織田 信長 (Chức Điền Tín Trường) là một daimyo thời Chiến Quốctrong lịch sử Nhật Bản, người có công đặt nền móng cho sự thống nhất Nhật Bản. Sinh tại tỉnh Oda Kippôshi, là con trai thứ 2 của Oda Nobuhide (1508? -1551). Đây là một nhân vật bí ẩn và gây tranh cãi: người phương Tây có thiên hướng khen ngợi; còn trong văn hóa phẩm Nhật Bản, ông thường được mô tả như một con quỷ.



"Ngày xửa ngày xưa ở Nhật Bản...":
Tuổi trẻ rong chơi, không tuân theo các ràng buộc qui củ, nên ông không được lòng cha. Năm 1551 khi Nobuhide qua đời, do không được chọn nối nghiệp, Nobunaga (lúc ấy mới 18 tuổi) đã thuê hẳn một đội quân để đánh úp người em được hưởng thừa kế danh chính; rồi tự mình công bố là người kế thừa dòng họ Oda. Sau đó khi vào viếng cha, với trang phục kỳ cục đã vốc một nắm nhang bột, ném vào bài vị người cha quá cố. Hình ảnh ông lúc đó hợp với bộ trang phục đen bó sát người có áo choàng, đôi mắt đầy hả hê chen lẫn ấm ức.., ngồi quì gối nghiêm nghị trước bài vị.
Tính cách quái gở khác thường của Oda đã giúp ông thành công trong sự nghiệp, đáng kể nhất là tính "bền chí". Không tinh thông binh pháp hay là một chiến tướng giỏi (có lẽ vì lý do này nên Orochi đã bỏ xót ông, sang đến bản 2 vua rắn mới 'rút kinh nghiệm') nhưng ông rất kiên trì (nhiều sử sách ghi nhận Oda chịu ảnh hưởng sâu sắc từ sách Minh Đạo Lục của Hồ Quý Ly du nhập vào Nhật Bản từ tk XV). Chiến lược công thành của ông rất đơn giản: làm đối phương kiệt quệ và chịu thất bại. Có lẽ chính điều này nên trải nghiệm trận mạc của ông thường gắn liền với con số 3.
Thích sử dụng lính đánh thuê, những kẻ du thủ du thực chiến đấu vì tiền
Do vậy mà quân của Nobunaga khá đông. Nobunaga thường nhân lúc thời điểm sản xuất nông nghiệp là lúc binh sĩ-nông dân của các daimyo khác bỏ về hết mà tấn công họ. Nhưng cũng có nhiều lúc, khi các daimyo kia huy động được binh sĩ của mình trở lại, thì Nobunaga lại phải rút lui vì quân của ông tuy đông nhưng thiếu tinh thần chiến đấu cũng như kỹ năng chiến đấu. Dùng người không câu nệ lai lịch miễn là có thực tài. Thể hiện bằng chính sách chiêu mộ, liên minh với nhiều người trong 'thời thế tạo anh hùng'. Chính nhờ chủ trương này mà Oda đã tạo ra 2 danh tướng Toyotomi Hideyoshi và Tokugawa Ieyasu ít nhiều ảnh hưởng đến lịch sử Nhật Bản. Tuy nhiên, mặt trái của cách dùng người này đã khiến ông bị thuộc hạ phản bội không ít lần.
Dám đối đầu với các tôn giáo
Người đời chê trách Nobunaga quá tàn ác ! Chủ trương này thể hiện tham vọng của ông muốn tiêu diệt triệt để mọi thế lực cản trở sự thống nhất Nhật Bản Nhưng cũng vì chủ trương này, mà ông trở thành kẻ thù của các thế lực tôn giáo có vũ trang. Song cũng có đánh giá coi ông chung lý tưởng với Tôn Sách thời Tam Quốc: muốn bài xích dị giáo mê tín dị đoan, tách bỏ vũ trang khỏi đền chùa linh thiêng. Vì Oda không phải kẻ vô thần, trước khi ra trận ông luôn có thói quen múa quạt chiêu hồn theo kịch noh (vừa để cầu may, vừa để tưởng niệm chiến binh ngã xuống). Lịch sử Nhật Bản còn ghi nhận ông là người đầu tiên cho phép Thiên Chúa giáo lưu truyền ở các lãnh địa của mình.
Có đầu óc của một doanh nhân
Tại các vùng đất chiếm được, ông giải tán nghiệp đoàn và thi hành chính sách cắt giảm thuế --> tạo điều kiện cho thương nhân yên ổn làm ăn. Nói theo lý luận kinh tế học, thì ông đã thực hiện một chính sách 'tự do hóa kinh tế'. Chính sách này đã thúc đẩy kinh tế phát triển theo hướng thị trường, tăng năng lực sản xuất. Giá cả hàng hóa giảm cho phép quân đội của Nobunaga đáp ứng quân nhu tốt hơn. Kinh tế thị trường tự do còn giúp Nobunaga bán được dễ dàng hơn các sản vật từ những vùng mà ông kiểm soát, nên ông có ngân sách quân sự dồi dào hơn. Đấy cũng là những yếu tố giúp cho sự nghiệp quân sự của ông thành công.



Thống nhất Nhật Bản - hành trình "Thiên hạ bố võ"
Trận Okehazama năm 1560 là trận đánh lớn đầu tiên bên ngoài Owari của Oda. Trong trận này, dù ít quân hơn hơn Imagawa Yoshimoto, nhưng nắm rõ tình hình thời tiết hơn đối phương. Nobunaga đã chờ cho khi có mưa dông mới thúc quân đánh úp vào trung quân làm rối loạn và Imagawa bị thua. Trận này khiến Oda Nobunaga trở nên nổi tiếng. Tuy nhiên, đây cũng là trận đánh úp (với quân số ít hơn) hiếm hoi của ông.
Năm 1567 sau một số thắng lợi quân sự khác tại Mino, Oda Nobunaga để lộ tham vọng muốn chiếm toàn Nhật Bổn. Thể hiện đầu tiên bằng hiêp ước liên kết với daimyo Azai Nagamasa ở Omi, bằng cách gả em gái mình. Thế lực của ông tăng lên đáng kể.
Năm 1568 triều đình mạc phủ Ashikaga sinh biến, hoàng thân Yoshiaki gửi chiếu vời Oda Nobunaga đem quân đến Kyoto dẹp loạn. Ngay lập tức, Oda kiêu binh bình định Kyoto. Sau biến loạn, có tiếng dèm pha Nobunaga kiêu ngạo, khiến Ashikaga Yoshiaki 'nóng mặt'. Vị hoàng thân này đã khởi hịch liên minh các daimyo khác (trong đó có em rể Oda là Azai Nagamasa) tiễu trừ Oda. 2 năm sau, Nobunaga cùng Tokugawa Ieyasu tiến hành chiến dịch Anegawa, bị Azai Nagamasa liên quân với Asakura Yoshikage đánh cho te tua. 3 năm sau 'lấy thịt đè người' tại thành Odani ông mới hạ được người em rể ngoan cường này.
Từ 1571 Nobunaga đánh nhau với Ikkō-Ikki (lực lượng chống đối gồm: nông dân, tín đồ tôn giáo, nhà sư-chiến binh và quý tộc địa phương). Lực lượng này là một trong những đối thủ khó khăn nhất của Nobunaga, dai dẳng đối đầu trong suốt 11 năm. Đỉnh điểm là bao vây rồi phóng hỏa tiêu diệt gần 2 vạn người tại chùa Ganshō 1974. Bắt đầu từ đây hình ảnh ông gắn liền với chiếc áo cổ bồng lông xù, cùng hình tượng quạ (hay kên kên) đen hiện diện cho sự tàn bạo.
Năm 1572, Nobunaga lại cử Tokugawa Ieyasu làm tiên phong đến Mikata ga Hara đánh nhau với Takeda Shingen, còn mình làm hậu quân tiếp viện. Nhưng đã bị 'Con hổ xứ Kai' này làm cho mở mang tầm mắt, biết thế nào là "binh pháp Tôn Tử". Cây quạt ba tiêu phong-lâm-hỏa-sơn, với chiếc mặt nạ quỉ cùng biệt danh 'Shingen' nổi tiếng từ đây. 3 năm sau lực lượng của ông mới đẩy lùi được Takeda Shingen đến thành Nagashino ở Migawa.
Năm 1576: Nobunaga mở chiến dịch Mitsuji tấn công lực lượng Ikkō-Ikki, nhưng thất bại. Nobunaga bị thương vào chân trái và bị mất một thuộc tướng (nhiều nguời đồn là Mori Ranmaru, nhưng có vẻ giả thiết này ko khớp). Quân đội của ông bị đối phương bao vây. Tháng 8, quân đội Oda dốc toàn lực phá vây ở Kizugawaguchi và giành được thắng lợi. Trong chiến dịch này người ta ngợi ca tinh thần chiến đấu quả cảm của các samurai dũng mãnh dưới trướng ông như là: Akechi, Honda, Kenji v.v...
Năm 1577: trận Shigisan ko màng thắng lợi của Oda mà ngợi ca hành động kiêu hùng của 2 cha con nhà Matsunaga: người cha Hisahide thản nhiên thực hiện seppuku. Còn người con trai duy nhất của ông đã dùng dao đâm vào cổ rồi nhảy xuống thành cùng với đầu cha, (tương truyền anh là thành viên lực lượng Saika Ikki). Cuối năm, Nobunaga cử Shibata Katsuie (em rể mới) đem 5 vạn quân đi 'làm cỏ' 3 vạn quân của chiến thần Uesugi Kenshin. Trận đánh lớn nhất trong chiến dịch này diễn ra bên bờ sông Tedorigawa. Quân của Nobunaga đã được 'Con rồng xứ Echigo' cho lĩnh giáo, biết thế nào là "nghệ thuật chiến tranh" và thảm bại.
Năm 1582 là năm định mệnh cho cuộc đời tướng quân Nobunaga oai ùng. Trên chiến trận ông đánh thắng Shingen Takeda. Mùa hè cùng năm, lại đánh bại Uesugi Kenshin trong trận Matsukura. Thế nhưng đang ở đỉnh cao thắng lợi (đối đầu với ông lúc này chỉ còn vài lãnh địa lẻ tẻ), các thuộc tướng được phân bổ đi củng cố lãnh địa. Ngày 21 tháng 6, nhân đi khi chùa Honnō (Kyoto), thuộc tướng Akechi Mitsuhide (em vợ) của ông bất ngờ ập tới bao vây Nobunaga bên trong chùa và phóng hỏa . Người ta không tìm ra thi thể của ông trong đống tro tàn đó, mộ của Nobunaga được lập trên núi Koya.
Đến tận ngày nay, công tội của Oda Nobunaga vẫn còn là vấn đề gây tranh cãi. Người đời ca ngợi ông vì nhiều cải cách táo bạo. Nhưng với việc trang bị nhiều súng cho quân đội từ người Tây Ban Nha, các sử gia cho rằng chính ông là tội đồ hủy hoại văn hóa samurai truyền thống. Những người khác thì ghét ông vì sự tàn ác, đến cả sư sãi trong đền chùa linh thiêng cũng không tha -> cái chết của ông ở chùa Honno là điềm quả báo.
Bên lề liên đới tới nhân vật:
Bắt đầu từ năm 1985 hãng KOEI được bộ Văn hóa hàn lâm Quốc gia Nhật Bản và Cục sở hữu Trí Tuệ chính thức cho phép khai thác độc quyền hình ảnh tướng quân Oda Nobunaga dựa theo lịch sử cùng các tài liệu có liên quan.
Nobunaga no Yabou và Nobunaga's Ambition là 2 tựa game nổi bật đầu tiên của KOEI làm về Oda Nobunaga ra mắt cuối thập niên 80.Trong game (cũng như lịch sử) Nobunaga là người đứng đầu gia tộc Oda, một thế lực mạnh luôn bành trướng muốn thôn tính các gia tộc khác.
Ngay từ những game đầu tiên làm về ông, các họa sỹ đã nhất trí mô tả ông với một gương mặt cương nghị, từng trải, ánh mắt kháo khao dã tâm đại sự, sở hữu bộ râu gian hùng thời loạn, mái tóc dài búi tó kiêu hãnh (khác hẳn với họa cổ thường vẽ quí tộc Nhật có đầu hói tóc búi móng lừa) --> đây là một quyết định đúng đắn, vì từ đó về sau người ta chỉ nhớ đến ông như Koei sáng tạo.
Dòng họ Oda, với biểu tượng hoa đào năm cánh vốn có họ gốc là Taira. Cá nhà nhân chủng học cho rằng dường như có gien 'bá chủ' trong dòng họ Taira. Điều này đúng không nhưng cả Taira no Kiyomori lẫn Oda đều sử dụng mối giao kết thâm tình bằng cách gán gả người thân trong nhà để củng cố quyền lực.
Binh biến tại chùa Honno và cái chết của Oda, cùng với lý do Akechi đảo chính đến nay vẫn chưa được làm rõ. Có nhà nghiên cứu lịch sử đoán: Akechi chỉ là người thực hiện âm mưu của kẻ khác, có thể là Tokugawa Ieyasu (giả thiết có thể đã xảy ra). Kết cục của Oda còn khiến nhiều văn sĩ xứ hoa anh đào ngậm ngùi, thương hại. Oda thật tội nghiệp khi tin tưởng thoái quá vào sự vị tha bỏ qua, vì lý tưởng lớn của một tướng quân như Akechi, ông quên rằng đó là tùy tướng tâm phúc hiểu mình rõ nhất. Người mà mọi động thái tách dần binh quyền đều làm người ta đề phòng, chị gái Nohime thì đang bị thất sủng, chủ cũ (nhà Toki) bị quân đội Oda tiêu diệt dã man để lại ấn tượng khó phai trong con người nhạy cảm này (Akechi là người văn võ kiêm toàn, có lẽ vì đặc điểm này mà Koei dựng ông có nét gì đó khá nữ tính). Sau khi Oda bị hạ thủ, con trai trưởng của ông là Nobutada cũng bị Akechi tấn công và bức tử, người này nắm chính quyền được đúng 13 ngày thì bị tùy tướng của Oda là Hideyoshi Toyotomi tức tốc dẫn quân về thân chinh đánh bại. Sau đó khi Toyotomi tiến chiếm quyền lực từ nhà Oda chỉ có cuộc phản kháng của người em rể Shibata Katsuie là đáng kể nhất
Oda Nobunaga là nữ giới?
Có lẽ không có quốc gia nào mà người ta coi trọng tự do sáng tạo cá nhân như đất nước Nhật Bản. Bởi lẽ đó, một cuốn sách đưa ra những giả thuyết bất ngờ như "Oda Nobunaga" thân phận thực sự là con gái cũng không bị người dân tẩy chay. Thậm chí, tiểu thuyết này còn giành về giải thưởng Naoki danh giá cho tác giả Kenichi Sato năm 2002.
Hình tượng nhân vật Makoto trong bộ manga Rurouni Kenshin là hiện thân khá trọn vẹn của Oda Nobunaga _ một bạo chúa thời Chiến Quốc

BÌNH LUẬN

TIN LIÊN QUAN

Bạn học được gì từ tính cách của người Nhật?
03 THÁNG 04 Bạn học được gì từ tính cách của người Nhật?

Tại sao nước Nhật nhỏ bé với rất ít tài nguyên thiên nhiên lại trở thành một nền kinh tế hùng mạnh khiến mọi quốc gia...

Đăng ký khóa học

HOTLINE
0919 407 100 - 0914 098 008

TIN NỔI BẬT

ĐĂNG KÝ KHÓA HỌC

Phuong Nam Education - Hotline: 0919 407 100 - 0914 098 008
Tư vấn online